فلسطین گهواره ادیان بزرگ توحیدی و نقطه پیوند تمدنها است. این سرزمین مقدس میعادگاه ابراهیم خلیل (ع)، مهد مریم عذرا (س)، زادگاه عیسی بن مریم (ع) و محل معراج پیامبر (ص) است و پیروان ادیان سه گانه توحیدی اعم از مسلمانان، مسیحیان و یهودیان را در خود جای داده است. اگر در شعر معاصر فلسطین نظری بیافکنیم خواهیم دید که همواره رنگ دینی و صبغه مذهبی بر شعر این مرز و بـوم سایه دارد. شاعران مسلمان فلسطینی همواره در خلال آثارشان به تبیین افکار، اندیشه، عقاید و دیدگاه های خود پیرامون جهان هستی، مرگ، مبدا، معاد، آخرت و... می پردازند و به هنگام بیان آن ها می کوشند تا حوادث جاری وطنشان را با جنبه های الهی و قدسی درآمیزند و با الهام از کلام وحیانی زمینه لازم را برای دستیابی به پیروزی نهایی و رهاسازی سرزمینش از چنگال اشغالگران فراهم سازند.

سنایی عارف است و در عرفان تصوف، تعصب و وابستگی به دین و مذهب خاصی دارد به صورتی که بدگمانی نسبت به دیگر ادیان و مذاهب جایی ندارد یعنی عارف به هیچ عقیدهای دشمنی ندارد به همین دلیل بحث دین و مذهب درباره عرفا و صوفیه نادرست است. شعر صوفیانه وسیله آرامش روح و روان جامعه است از کج روی ها و نابایستگی ها به دور است و آن را می توان مرحله تکامل یافتگی دینی و رفتاری اجتماع دانست در حالی که شعر تعلیمی غالبا فرد و تهذیب او را هدف می گیرد. سنایی در باب دین، انسان، زندگی اجتماعی و هزاران مسئله مهم معرفتی نظریات دارد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

مضامین اعتقادی و اخلاقی بخشی از ادبیات عامیانه است که نمایانگر ایمان پاک و خالص مردم عامه در طول تاریخ است. ادبیات عامیانه هر منطقه میراث معنوی نسل های پیشین است؛ و ریشه در سنت های بومی و محلی آن اقلیم دارد و ادبیات عامیانه بیانگر اعتقادات و آداب و رسوم هر منطقه است. باورهای دینی در بین مردم شهربابک جایگاه ویژه ای دارد و به اشکال گوناگون در ادبیات و شعر این مردمان مشهود است. بررسی باورهای مذهبی و اخلاقی یکی از جنبه های شعر عامیانه هستند که کمتر به آن ها توجه شده است. این مقاله در پی آن است که رویکرد اعتقادی و اخلاقی را در اشعار عامیانه شهربابک بررسی کند و نشان دهد که علاوه بر عشق و وصف، مضامین اعتقادی نیز در لا به لای اشعار عامیانه به چشم می خورد و این شاید کارکرد هنر عامه است که توانسته مضامین مختلف را در کنار هم به تصویر بکشد.

نگاهی به ادبیات فارسی، سیطرۀ گستردۀ مضامین دینی را در عرصۀ نظم و نثر نشان می دهد. از آنجا که جامعۀ ما مقیّد به اصول و مسائل دینی است، کاربست مضامین دینی با مواد و مطالب فارسی و نگارش، با توجه به سرعت گسترش و اثر گذاری آن، نقش سازنده ای را در تقویت هویت دینی و غنای زبان و ادب فارسی می تواند ایفا کند. هدف این پژوهش، واکاوی مضامین دینی کتاب فارسی و نگارش دوره اول متوسطه سال تحصیلی 1402-1401 می باشد که با روش کتابخانه­ای و رویکرد کمّی-کیفی با بهره گیری از روش تحلیل محتوا صورت گرفته­است. جامعة آماری در این پژوهش کتاب های فارسی و نگارش دورۀ اول متوسطه با بررسی کامل هر پایه می­باشد. نتایج پژوهش نشان می­دهد از مجموع هشت مصداق مضامین دینی؛ بیش­ترین فراوانی و توجه، مربوط به ارزش­های مذهبی با فراوانی(813)، نمادهای دینی با فراوانی(523)، عقاید مذهبی با فراوانی(81)، شخصیت­های مذهبی با فراوانی(44) و آیات، احادیث و روایات با فراوانی (25) بوده است که عملکرد خوبی را از سوی سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی کتاب های درسی فارسی و نگارش در بهره گیری و پرداختن به مصادیق مضامین دینی نشان می دهد. در مصادیقِ دیگر؛ یعنی شعائر اسلامی، مراسم مذهبی و وقایع مذهبی نیز توجه کمتری در این خصوص ملاحظه می گردد و نیازمند بازنگری بیشتری در این مهم می باشد.

شعر معاصر افغانستان به عنوان یکی از مهم ترین شاخه های ادبیات فارسی، ویژگی های خاص خود را دارد که یکی از این ویژگی ها، استفاده از تلمیحات ادبی است. تلمیح به معنای اشاره غیرمستقیم به شخصیت ها، رویدادها یا مفاهیم تاریخی، مذهبی و ادبی است که درک آن ها نیازمند آشنایی با زمینه های فرهنگی و تاریخی است. این پژوهش به بررسی تلمیحات ادبی در شعر معاصر افغانستان می پردازد و نمونه های برجسته ای از آثار شاعران مطرح افغانستان را تحلیل می کند. با استفاده از اشارات غیرمستقیم به شخصیت های معروف ادبی و متون کلاسیک، شاعران معاصر افغانستان تلاش کرده اند تا اشعار خود را از لحاظ مفهومی و معنایی غنی تر کنند. این تحقیق نمونه هایی از اشعار با تلمیحات ادبی را بررسی و تحلیل می کند تا نشان دهد چگونه شاعران معاصر افغانستان از این فنون بلاغی برای بیان مفاهیم عمیق و چندلایه بهره می برند. نتایج نشان می دهد که تلمیحات ادبی نقش مهمی در افزایش غنای معنایی و عمق اشعار معاصر افغانستان ایفا می کنند.

تاثیرپذیری فرهنگ های مردم پسند نقاط مختلف دنیا از یکدیگر در دهه های اخیر در قالب مفهوم جهانی شدن مطالعه شده است. در این دیدگاه اغلب از تاثیرپذیری و گاه تحت سلطه بودن فرهنگ های بومی از جانب فرهنگ غالب جهانی سخن گفته می شود. دیدگاه جهان-محلی شدن به عنوان کامل کننده یا جایگزینی برای جهانی شدن، در کنار عناصر جهانی به عناصر بومی نیز توجه دارد و امر جهانی را فی نفسه نقطه مقابل امر محلی نمی داند. از جمله عرصه هایی که در آن می توان پروژه های جهان-محلی شدن را مشاهده و مطالعه کرد موسیقی مردم پسند است. در این مقاله ما با نگاه جهان-محلی شدن، مضامین دینی در موسیقی رپ ایرانی-فارسی را مطالعه کردیم. موسیقی رپ ایرانی-فارسی، از سویی تاثیرگرفته از فرهنگ رپ جهانی (غربی) و از سوی دیگر تحت تاثیر فرهنگ بومی (ایرانی-اسلامی) است و مصداق فرآیند جهان-محلی شدن است. برای نشان دادن این وضعیت، مضامین دینی در این موسیقی با استفاده از الگوی دین داری گلاک و استارک مطالعه شده است. در این الگو ادیان جهان شامل ابعاد اعتقادی، مناسکی، فکری، تجربی و پیامدی دانسته شده اند. باید توجه داشت که این مقاله به دنبال تایید شرعی این نوع موسیقی نیست و تنها درصدد مطالعه نوع پرداختن آن به مضامین دینی است. در این مقاله با استفاده از این ابعاد دین داری، به سراغ تحلیل محتوای کیفی متن قطعه های موسیقی رپ ایرانی-فارسی رفتیم. نتایج نشان داد مفاهیم دینی به عنوان جنبه ای بومی در موسیقی رپ ایرانی-فارسی مشاهده می شوند.

گردشگری دینی، گونه ای از گردشگری است که به دلیل شرایط ویژه حاکمیت کشور و ریشه این فعالیت در فرهنگ دینی، نقش مهمی در پایداری فرهنگی و اقتصادی ایران دارد و ظرفیت های زیادی برای توسعة گردشگری در مناطق مختلف کشور فراهم می سازد. بهره گیری از این ظرفیت ها مستلزم شناخت موانع و چالش های موجود بر سر راه توسعه این نوع گردشگری است. در این مطالعه با استفاده از دو روش تحلیل مضمون (TA) و مدل سازی ساختاری-تفسیری (ISM)، چالش های توسعه گردشگری دینی شناسایی و با دستیابی به شبکه مضامین، مدل ارتباطی بین عوامل مؤثر در سه سطح استخراج گردید. در نهایت جهت سنجش قدرت نفوذ و وابستگی عوامل از تحلیل میک مک استفاده شده است. روش جمع آوری اطلاعات این تحقیق، بررسی کتابخانه ای و پرسش نامه است. برای تکمیل پرسش نامه 15 نفر خبره و آشنا به موضوع به صورت هدفمند انتخاب شدند و پس از پیگیری های لازم 11 پرسش نامه تکمیل و مبنای این پژوهش قرار گرفت. بنابر نتایج به دست آمده متغیرهای عدم توجه به زنجیره تأمین خدمات گردشگری دینی، عدم برنامه ریزی، سیاست گذاری و نظارت بر روند گردشگری دینی و عدم تخصیص بودجه و حمایت های مالی جهت توسعه گردشگری دینی در کشور نقش مهم، تأثیرگذار و کلیدی در عدم توسعه این نوع گردشگری دارند که در سطح سوم یا پایه الگو قرار گرفتند که بر متغیرهای سطح دوم تأثیر می گذارند و متغیرهای مدیریت ناکارآمد تسهیلات و خدمات گردشگری دینی، مدیریت ناکارآمد جاذبه ها و رویدادهای دینی و مدیریت نامناسب بازاریابی گردشگری دینی متغیرهای اثرپذیر شناسایی شدند که در سطح اول الگو قرار گرفتند.